چهارراه؛ جایی برای سیاست، پژوهش، داستان و اندیشیدن
6 اردیبهشت · · یادداشت اول از یک کارشناس ارشد روابط بینالملل: چرا این وبلاگ را راه انداختم؟
به نام خداوند علم و آگاهی.
من حمید نقویپور هستم، دانشجوی سال آخر کارشناسی ارشد روابط بینالملل در دانشگاه شهید بهشتی تهران.
چند ماهی است روی پایاننامهام کار میکنم با موضوعی که واقعاً به آن اعتقاد دارم: جهان جنوب چگونه در حال بازتعریف نظم بینالملل است؟ با تمرکز ویژه روی دو بازیگر کلیدی یعنی روسیه و چین.
اما یک مشکل داشتم: احساس میکردم ایدههایم در ذهنم درگیر و مبهم هستند. استاد راهنمایم به من پیشنهاد جالبی داد: «یک وبلاگ درست کن و هر هفته یک یادداشت تحلیلی کوتاه بنویس. بگذار دیگران هم نقدت کنند.»
این وبلاگ، چهارراه، حاصل همان پیشنهاد است. اما خیلی زود فهمیدم نمیخواهم فقط بنویسم از پایاننامه. میخواهم چهار جهان را اینجا به هم برسانم: تحلیل سیاسی، یادداشتهای پایاننامه، نوشتههای یک نویسنده، و یادآوری خود انسان در دل تاریخ و فلسفه. چهارراه، جای برخورد همین چهار جهان است.
پایاننامهام در یک نگاه
نظم لیبرال بینالمللی که پس از جنگ سرد با رهبری آمریکا شکل گرفت، امروز دچار بحرانهای عمیقی شده است: جنگ اوکراین، تحریمهای ثانویه، شکست در مدیریت همهگیری، نابرابری اقتصادی، و سیاست خارجی تهاجمی ترامپ در دوره دوم (۲۰۲۵-۲۰۲۹). همه اینها دست به دست هم دادهاند تا مشروعیت و کارآمدی نهادهای غربی زیر سؤال برود.
در همین فضاست که مفهومی به نام «جهان جنوب» از یک برچسب صرفاً جغرافیایی-اقتصادی به یک گفتمان هویتی و سیاسیِ ضد هژمونیک تبدیل میشود.
پایاننامه من تلاش میکند به این پرسش پاسخ دهد: آیا روسیه و چین در چارچوب جهان جنوب، مکمل یکدیگر هستند یا رقابتهای پنهانی دارند؟ و این تعامل چه تأثیری بر گذار به نظم جدید بینالملل (چندقطبی) خواهد گذاشت؟
بازه زمانی تحقیق از نشست تاریخی بریکس در ژوهانسبورگ (۲۰۲۳) که تصمیم به گسترش اعضا گرفت، تا پایان دوره دوم ترامپ در ۲۰۲۹ را شامل میشود. چرا که سیاست خارجی تهاجمی واشنگتن یکی از شتابدهندههای اصلی گفتمان جهان جنوب است.
چرا این وبلاگ را مینویسم؟
چهار هدف شخصی دارم: اول، برای نظم فکری خودم. وقتی مجبوری یک تحلیل را در هزار کلمه ساده و منظم بنویسی، ایرادات استدلالت را میبینی. دوم، برای گرفتن بازخورد زودهنگام از استاد و دیگران. سوم، برای ساختن یک نمونهکار حرفهای برای دکتری یا شغل. و چهارم، برای تمرین نویسندگی خلاق؛ چون داستان و رمان هم مینویسم و اینجا جایی است که میتوانم نوشتههایم را بدون ترس از قضاوت آکادمیک محک بزنم.
چه چیزهایی در این وبلاگ منتشر میشود؟
در بخش پایاننامه، برنامه دارم این موضوعات را پوشش بدهم: تبارشناسی «جهان جنوب» از جنبش عدم تعهد تا بریکس پلاس، روسیه و گفتمان ضد هژمونیک از اوکراین تا قفقاز، چین و ابتکار کمربند-راه بهمثابه نظمسازی موازی، تأثیر ترامپ و تحریمهای ثانویه بر انسجام جهان جنوب، و در نهایت بررسی همگرایی و واگرایی روسیه و چین.
علاوه بر اینها، گاهی مرور منابع کلیدی (کتاب و مقاله)، نقد یک نظریه، و گزارش پیشرفت کار خواهم نوشت. و در کنار همه اینها، داستانهای کوتاه، قطعههای روایی، و تأملاتی درباره فلسفه و تاریخ منتشر خواهم کرد.
یک خواهش از شما
اگر دانشجوی روابط بینالملل، پژوهشگر، نویسنده، یا حتی یک خوانندهی کنجکاو هستید، لطفاً کمکم کنید تا بهتر فکر کنم. یک سؤال ساده، یک نقد کوچک، یک منبع جدید – همینها میتوانند مسیر تحلیل مرا تغییر دهند.
در بخش نظرات به من بگویید: کدام بخش از این پروژه برایتان مبهم است؟ چه نظریه یا رویدادی را حتماً باید اضافه کنم؟ تجربه خودتان از نوشتن پایاننامه یا نویسندگی چه بوده است؟
چهارراه، جای برخورد چهار جهان است. خوش آمدید.